ქართული ხმების გაციფრულება გრძელდება!
ეს პროექტი ტექნოლოგიაზე მეტია — ეს ქართული ხმის სულის შენარჩუნებაა. გაეცანით 2023 წლის ინტერვიუს ქართული უნიკალური საკრავებისა და მრავალხმიანობის გაციფრულების მისიაზე, რომელიც დღეს იმავე ოცნებით განახლდა: ეს ხმები მსოფლიოს უდიდესი კომპოზიტორების კომპიუტერებში მოხვდეს.
ეს სტატია, რომელიც თავდაპირველად Entrepreneur Georgia-მ 2023 წლის დასაწყისში გამოაქვეყნა, საჯაროდ აანონსებდა პროექტის დაწყებას, რომელიც ჩემი ცხოვრების მთავარ შემოქმედებით წამოწყებად იქცა.
დღეს მის ხელახლა წაკითხვისას ის რთული მისია მახსენდება. ეს პროექტი არასდროს ყოფილა მხოლოდ ტექნოლოგიაზე, VST პლაგინებზე ან უბრალო „გაციფრულებაზე“. ეს გადარჩენის აქტია. საუბარია საქართველოს სულის — ჩვენი მთების ხმის, ჩვენი უნიკალური პოლიფონიის, ჩვენი ისტორიის დაჭერაზე და იმის უზრუნველყოფაზე, რომ მან მხოლოდ მუზეუმში კი არ იარსებოს, არამედ თანამედროვე შემოქმედებით სამყაროში განვითარდეს და აყვავდეს.
როგორც ბევრი ამბიციური წამოწყება, ესეც იძულებული გახდა შეჩერებულიყო ცხოვრებისეული წნეხის, ფინანსებისა და დროის სიმცირის გამო. მაგრამ მის მიღმა არსებული ცეცხლი არასდროს ჩამქრალა.
ეს სტატია საძირკველია. ეს არის „რატომ“. ახლა კი დროა განვაახლოთ „როგორ“.
ინტერვიუ ანტერპრენერთან
გაციფრულებული უნიკალური ქართული საკრავები და მრავალხმიანობა – ინტერვიუ ზურაბ კოსტავასთან
ავტორი: ელენე ლომსაძე | 17 იანვარი, 2023 (თავდაპირველად გამოქვეყნდა Entrepreneur Georgia-ში)
„ჩემი გეგმა და ოცნებაა, რომ ქართული საკრავები ჩემი საყვარელი კომპოზიტორის, ჰანს ციმერის კომპიუტერში აღმოჩნდეს.“ — ზურაბ კოსტავა
ქართული საკრავების უნიკალური ჟღერადობა საუკუნეების განმავლობაში იქმნებოდა და ვითარდებოდა, აგროვებდა ისტორიულ გამოცდილებას, ხალხურ ცოდნასა და საზოგადოების მუსიკალურ აზროვნებას. დროთა განმავლობაში დაგროვილ ამ ისტორიულ მეხსიერებას შენარჩუნება და სამომავლო განვითარება სჭირდება, რასაც ტექნოლოგიების ეპოქაში გაციფრულება ხდის შესაძლებელს.
სწორედ ამ მიზნით, ახალგაზრდა ხელოვანმა, ზურაბ კოსტავამ წამოიწყო პროექტი ქართული საკრავებისა და მრავალხმიანობის გაციფრულების შესახებ. ამ პროექტის ფარგლებში, ინიციატივის ავტორი იმოგზაურებს საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში, აღმოაჩენს როგორც კარგად დავიწყებულ, ისე ახალ ქართულ ხმებს, გააციფრულებს მათ და ხელმისაწვდომს გახდის ნებისმიერი დაინტერესებული პირისთვის.
როგორ მოხდება ქართული საკრავების გაციფრულება და რას უნდა ელოდოს ქართული საზოგადოება ამ ინიციატივისგან? ამ კითხვებზე Entrepreneur ინიციატივის ავტორს, ზურაბ კოსტავას ესაუბრა:
როგორ გაჩნდა ქართული საკრავებისა და მრავალხმიანობის გაციფრულების იდეა? რატომ არის მსგავსი პროექტის არსებობა მნიშვნელოვანი?
იდეა გამიჩნდა მაშინვე, როგორც კი მუსიკის კეთება დავიწყე. თავიდან ხშირად ვუსმენდი ეთნიკური ინსტრუმენტების პარტიებს სხვადასხვა მუსიკალურ ჟანრში. ვფიქრობდი, რომ ცოცხალი საკრავები ძალიან კარგად გადაეწყო თანამედროვე მუსიკალურ ინდუსტრიაში და დაიწყო მათი შემოქმედებითი გამოყენება. რა თქმა უნდა, მუსიკოსს ყველა რეალურ ინსტრუმენტზე არ მიუწვდება ხელი; ამის გამოსავალი კი ვირტუალური ინსტრუმენტებია. დღესდღეობით მუსიკოსს მარტივად შეუძლია მთელი მსოფლიოს საკრავების კოლექცია თავის ლეპტოპში მოათავსოს ისე, რომ არ მოუწიოს მსოფლიოს გარშემო მოგზაურობა და სხვადასხვა კულტურის გაზიარება.
ქართული საკრავების ციფრული ვერსიების ქონით ჯერ განებივრებულები არ ვართ. ჩემი აზრით, ჩვენი საკრავები არაფრით ჩამოუვარდება ჩინურ, ინდურ და სხვა პოპულარულ ეთნიკურ ინსტრუმენტებს. ქართულ სტუდიაში მუშაობისას ყოველთვის მესმოდა ქართული საკრავების ერთი და იგივე რიტმი, ტემბრი და აკორდები. ყოველთვის ვაკვირდებოდი, რა კარგი ჟღერადობა ჰქონდა თითოეულ საკრავს და რატომ იყო ის ამ ჩარჩოებისთვის განწირული. ამის შემდეგ გადავწყვიტე გამეკეთებინა ყველა ქართული საკრავისა და მრავალხმიანობის ერთგვარი ციფრული ბიბლიოთეკა. საერთოდ, საქართველოში იმდენი საინტერესო ხმა იმალება, რომ ეს მთელი მსოფლიოსთვის აღმოჩენა იქნება. სწორედ ეს ხდის მას განსაკუთრებულს.
შესაბამისად, ჩემი მიზანია არა მხოლოდ ქართული მუსიკალური ტრადიციის გლობალური პოპულარიზაცია, არამედ ის, რომ პლანეტის ყველა მუსიკოსმა შემოქმედებითად გამოიყენოს ქართული საკრავები ნებისმიერ ჟანრში.
მოძველებული ინტერფეისი, რომელიც ბეტა-ტესტირებისთვის გამოიყენებოდა.
რა ეტაპზეა პროექტი ამჟამად? გაქვთ თუ არა მზა პროტოტიპი და რა გჭირდებათ მასშტაბის გასაზრდელად?
ამ ეტაპზე მაქვს ერთი ფანდურისა და ერთი დოლის რეალური პროტოტიპი თავისი ინტერფეისითა და ჩანაწერებით. ის ამჟამად ალფა-ტესტირების პროცესშია და თუ მის უფრო ფართომასშტაბიან რეალიზებას მოვახდენ, აუცილებელი გახდება სტუდიური ჩანაწერები და სესიები მუსიკოსებთან, რადგან ყველა ჩანაწერი, რაც ამ ეტაპზე მაქვს, სახლის პირობებშია გაკეთებული. უახლოეს მომავალში ვგეგმავ მათ მოკლე მიმოხილვას ჩემს YouTube არხზე.
ზოგადად, ეს საკმაოდ შრომატევადი საქმეა, რადგან როცა საქმე ბუნებრივ ინსტრუმენტებს ეხება და კომპიუტერზე მათ მაქსიმალურად რეალისტურ ჟღერადობას უზრუნველყოფ, საჭიროა უთვალავი აუდიო ფაილის, ნოტების სიძლიერის (Velocity) და ვარიაციების ჩაწერა. ცოტა ტექნიკურად რომ ავხსნათ, არის ცალკეული ნოტები, რომლებიც ბუნებრივი ჟღერადობით გამოირჩევა. მათი გარჩევა ნამდვილი ინსტრუმენტისგან თითქმის შეუძლებელია. როგორც ზემოთ აღვნიშნე, ის ფორტეპიანოს მსგავსად MIDI კლავიატურით დაიკვრება, მაგრამ დაუკრავს ფანდურს, ჩონგურს, სალამურს, დოლს და ა.შ. მას ასევე ექნება ცოცხლად ჩაწერილი სხვადასხვა ქართული და თანამედროვე რიტმები (Loops).
პროექტისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია სხვადასხვა რესურსი, მეტი კომუნიკაცია, ინტერესი და მხარდაჭერა.
ვინ დგას ამ პროექტის უკან?
ჯერჯერობით პროექტზე მხოლოდ მე ვმუშაობ ჩემს პირად გამოცდილებაზე დაყრდნობით. ჩემი ძმა, ჯონი კოსტავა, ერთ-ერთი უძლიერესი ქართველი პროგრამისტია, რომელიც მალე ჩაერთვება დეველოპმენტში, რათა პროგრამა უფრო მრავალპლატფორმული გახდეს. ამ ეტაპზე ის უზრუნველყოფს პროექტის ფინანსურ მხარეს და ჩემი უახლოესი და მუდმივი მხარდამჭერია. მინდა აღვნიშნო ბებური ასათიანი, ნიუ-იორკში მომუშავე ქართველი არტისტი, რომელმაც თავიდანვე გამოიჩინა ინტერესი და ტექნიკით ძალიან დამეხმარა. ჩემი მეგობრები ასევე მეხმარებიან კარგი ინსტრუმენტების მოპოვებაში. ნიჭიერმა მუსიკოსმა გოგი გუნიამ, რომელიც თავის შემოქმედებაში აქტიურად იყენებს ქართულ საკრავებს, ჩემთვის ფანდურის რიტმები ჩაწერა, და მისი მუსიკა ჩემი შთაგონების ერთ-ერთი წყაროა. მინდა უღრმესი მადლიერება გამოვხატო თითოეული მათგანის მიმართ მხარდაჭერისთვის!
რა სამომავლო გეგმები გაქვთ? საბოლოოდ, როგორ ხედავთ ამ პროდუქტს და როგორ გეგმავთ ქართულ ბაზარზე შესვლას?
ქართული საკრავების გაციფრულება, როგორც პროექტი, მუდმივად იარსებებს, დაიხვეწება, გამრავალფეროვნდება და ყოველწლიურად გაიზრდება. ამ ჩარჩოებში ვფიქრობ საკუთარი ინსტრუმენტების შექმნასა და მათ გაციფრულებაზეც. რაც შეეხება ქართულ ბაზარს, VST (ვირტუალური ინსტრუმენტების) კულტურა საქართველოში მუსიკოსებს შორის საკმაოდ გავრცელებულია და მოთხოვნა ძალიან დიდია.
ზოგადად, იდეა ის არის, რომ ქართველი არტისტი რეალური ფანდურის ყიდვაში მთელი დღეების დაკარგვის ნაცვლად, ვირტუალური ფანდურის გადმოწერას შეძლებს, ხოლო დანარჩენი მსოფლიოს მუსიკოსები ახალ ჟღერადობას აღმოაჩენენ და თავიანთ კომპოზიციებში გამოიყენებენ. ჩემი გეგმა და ოცნებაა, რომ ქართული საკრავები ჩემი საყვარელი კომპოზიტორის, ჰანს ციმერის კომპიუტერში აღმოჩნდეს.
ვისთვის არის ეს პროექტი განკუთვნილი და როგორია თქვენი ბიზნესმოდელი?
პროექტი განკუთვნილია ნებისმიერი ადამიანისთვის, ვინც მუსიკითაა დაინტერესებული. ეს შეიძლება იყოს მოყვარული მუსიკოსი ან პროფესიონალი შემსრულებელი. მისი გამოყენება საინტერესო იქნება მათთვისაც კი, ვინც მუსიკოსი არ არის. მაგალითად, რამდენიმე დღის წინ ფანდურს სხვადასხვა კლასიკური ნაწარმოები (MIDI) დავაკვრევინე და მინდა აღვნიშნო, რომ ძალიან დამამშვიდებელი იყო. ასე რომ, შესაძლოა ამ თემაზეც ვიმუშაო.
რაც შეეხება ბიზნესს: ამ ეტაპზე დამოუკიდებლად და წმინდა ენთუზიაზმზე ვმუშაობ. ჩემი სტაბილური სამსახურის გამო მას ნაკლებ დროს ვუთმობ. თუმცა, მიმაჩნია, რომ ეს არ არის საკითხი, რომელსაც ზედაპირულად უნდა მივუდგეთ და ჩემი შრომა უმაღლესი ხარისხის მისაღწევად დაფასებას მოითხოვს. შესაბამისად, ვგეგმავ მის კომერციალიზაციას. პარალელურად ვწერ ბიზნეს-გეგმას და ვეძებ პოტენციურ ინვესტორს, რომელიც პროდუქტს უფრო გლობალურს გახდის.
გვითხარით მეტი თქვენი გამოცდილებისა და საქმიანობის შესახებ. თქვენი მთავარი საქმიანობაც მუსიკას უკავშირდება?
ზოგადად, ჩემს პროფესიაზე ლაპარაკი არ მიყვარს, რადგან არ გადამიწყვეტია, რომელი სფერო ავირჩიო და რა უნდა ეწეროს ჩემი სახელისა და გვარის გვერდით. რა თქმა უნდა, ვერ ვიტყვი, რომ ამ პროფესიაში ექსპერტი ვარ, მაგრამ მთელი ცხოვრება ვცდილობ ვაკეთო ის, რაც მიყვარს და მსიამოვნებს — ეს ჩემთვის გამოცდილებაცაა და პროფესიაც. ალბათ უფრო ხელოვანი ვარ, რაც გულისხმობს ყველაფერს, რისი შექმნაც შემოქმედ ადამიანს შეუძლია.
მუსიკა ყოველთვის მაინტერესებდა. რთული ცხოვრების გამო მაგიდაზე კალმით ფორტეპიანოს კლავიშებს ვხატავდი და ჭურჭელზე თხილის ჯოხებით სხვადასხვა რიტმს ვუკრავდი. რეალური მუსიკის კეთება დაახლოებით 10 წლის წინ დავიწყე და ეს ჩემს ყველაზე ენით აუწერელ სიამოვნებად იქცა, რომელიც ისევე ძვირფასია ჩემთვის, როგორც მშობლიური ენა, და ვფიქრობ, იდეალური გზაა ჩემი გრძნობების ამბად გადასაქცევად.
ამბავი გრძელდება
ეს სტატია უფრო მეტია, ვიდრე უბრალო არქივი. ეს არის პირობა.
ხანგრძლივი პაუზის შემდეგ, საქართველოს უნიკალური აუდიო-ხელწერის გაციფრულებაზე მუშაობა განახლდა.
ჩემი მისია უცვლელი რჩება და კიდევ ერთხელ ხმამაღლა ვაცხადებ: მე ვქმნი ქართული საკრავებისა და მრავალხმიანობის სრულფასოვან, მსოფლიო დონის ციფრულ ბიბლიოთეკას. ეს მხოლოდ ჩვენთვის არ არის; ეს მსოფლიოსთვისაა. ჩემი ოცნებაა, რომ ეს უნიკალური, მძლავრი ხმები მსოფლიოს უდიდესი კომპოზიტორების სტუდიებში მოხვდეს.
მე ვმუშაობ იმისთვის, რომ ჩვენი ქვეყნის უნიკალური ხელწერა, ჩვენი აკუსტიკური დნმ (Sonic DNA), ერთ დღეს ჰანს ციმერის კომპიუტერში მუშა ინსტრუმენტად იქცეს. მინდა საქართველოს სული მომდევნო დიდ კინომუსიკაში მოვისმინო.
სამუშაო გრძელდება. თვალი ადევნეთ სიახლეებს.